تنها دو هفته پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، صنعت نفت عربستان با شوکی بیسابقه روبهرو شده است؛ کاهش چشمگیر تولید، حملات پهپادی به تاسیسات حیاتی و اختلال در مسیرهای صادراتی، ریاض را با یکی از پیچیدهترین بحرانهای انرژی دهههای اخیر مواجه کرده است.
حمله شب گذشته آمریکا به جزیره خارک، بزرگترین پایانه صادراتی نفت ایران، تنش در خلیج فارس را به مرحله تازهای رساند. حال پرسش اینجاست که سرنوشت بزرگترین پایانههای نفتی منطقه چه خواهد شد؟
جزیره خارک، قلب صادرات نفت ایران، بار دیگر هدف حملات دشمن قرار گرفته و با تجاوز اخیر آمریکا طعم تلخ روزهای جنگ را میچشد؛ رخدادی که خاطره سالهای پرتنش جنگ ایران و عراق را زنده کرده است.
در بحبوحه حملات نظامی و بسته شدن تنگه هرمز، ایران نه تنها صادرات نفت خود را متوقف نکرده، که با عبور از مرز دو میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه در روز، به درآمد ماهانه ۴.۸ میلیارد دلاری دست یافته است.
تنشهای نظامی در خلیج فارس و اختلال در مسیر تنگه هرمز، بازار جهانی نفت را تحت تاثیر قرار داده و در این میان روسیه به یکی از برندگان اصلی این وضعیت تبدیل شده است؛ جایی که مشتریان آسیایی برای جبران کمبود احتمالی نفت خاورمیانه به سراغ نفت مسکو رفتهاند.
تنگه هرمز به عنوان مهمترین آبراه استراتژیک جهان، روزانه شاهد عبور حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت معادل یکپنجم نفت جهان و یکسوم الانجی جهانی است. این آمار به تنهایی نشاندهنده جایگاه حیاتی این گذرگاه در اقتصاد و امنیت انرژی جهان است. موقعیت ویژه این آبراه باعث شده تا در طول تاریخ، همواره کانون جنگها و تنشهای متعددی باشد. در این گزارش، مروری بر شش مورد از مهمترین درگیریهای پنجاه سال اخیر در تنگه هرمز خواهیم داشت.
با تداوم جنگ در منطقه و بسته ماندن تنگه هرمز، نگرانیها درباره کمبود خوراک برای پالایشگاههای بزرگ آسیا به سرعت در حال افزایش است؛ پالایشگاههایی که بخش عمده نفت مورد نیاز خود را از کشورهای حوزه خلیج فارس تامین میکنند.
جنگ در خاورمیانه حالا فقط یک بحران ژئوپلیتیکی نیست؛ اثر آن مستقیم به جیب شهروندان آمریکایی رسیده است. اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز و جهش قیمت جهانی نفت باعث شده بهای بنزین در آمریکا به بالاترین سطح خود از سال ۲۰۲۴ برسد.
موشکهایی که به ایران اصابت کرد، فقط آسمان خاورمیانه را نشکافت؛ بلکه معادلات بازار انرژی جهان را برای همیشه تغییر داد. در لحظه بسته شدن تنگه هرمز بر روی نفتکشها، همه چشمها به سوی نفت دوخته شد، اما خیلی زود بازار جهانی فهمید که اینبار تهدید اصلی جای دیگری است. الانجی قطر، بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی مایع جهان، حالا در مرکز طوفانی قرار گرفته که میتواند زمستان اروپا و تابستان آسیا را جهنمی کند.
مخازن ذخیرهسازی نفتِ کشورهای حوزه خلیج فارس یکی پس از دیگری درحال پر شدن است، این تَرکش تازه حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در بازار انرژی است. حالا بزرگترین ترس شیوخ عرب، پر شدن تمامی این مخازن و توقف تولید نفت در کشورهایشان است
تنها یک هفته پس از آغاز درگیری نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران، بازار جهانی کود شیمیایی دچار شوک شده است. افزایش ناگهانی قیمت اوره و اختلال در زنجیره تامین آن، زنگ خطر تازهای برای امنیت غذایی جهان به صدا درآورده؛ حالا برخی تحلیلگران از جهش قیمت اوره تا مرز هزار دلار در هر تن خبر میدهند.
موشکهایی که شامگاه جمعه از آسمان خاورمیانه عبور کردند، فقط اهداف نظامی را نشانه نگرفته بودند. آنها به عمق بازارهای جهانی نفوذ کردند و افسار قیمت طلای سیاه را برای همیشه از دست قدرتهای اقتصادی جهان ربودند.
