صنعت «اوره و آمونیاک» در اردیبهشت‌ماه نشانه‌هایی از خروج تدریجی از شوک جنگی را به نمایش گذاشت؛ جایی که پس از افت سنگین تولید در اسفند و فروردین به‌ دلیل محدودیت‌های امنیتی و اختلال در تامین خوراک ناشی از جنگ، روند تولید در دومین ماه سال آرام‌آرام به مسیر بازگشت نزدیک شد. مقایسه آمار اردیبهشت با فروردین نشان می‌دهد شرکت‌ها در حال نزدیک شدن به ظرفیت‌های عملیاتی حداقلی خود هستند؛ مسیری که با سیگنال‌های مثبت از خرداد، جدی‌تر دنبال می‌شود.

با هدف قرار گرفتن چند پتروشیمی بزرگ در کشور، بار دیگر نقش این صنعت در تأمین نیازهای روزمره و زیرساختی برجسته شده است؛ صنعتی که محصولاتش از بطری آب و بسته‌بندی مواد غذایی تا کشاورزی و تولید غذا، حضوری مستقیم در زندگی مردم دارند.

پتروشیمی کرمانشاه پس از یک ماه توقف کامل تولید به دلیل محدودیت‌های شدید گاز، در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ موفق شد با کاهش فشار محدودیت‌های گازی دوباره فعالیت واحدهای تولیدی خود را از سر بگیرد. هرچند سطح تولید هنوز با ماه‌های اوج عملیات فاصله دارد، اما عملکرد این شرکت نسبت به بهمن سال گذشته که تولید به طور کامل متوقف شده بود، به شکل محسوسی بهبود یافته است.

 تنها یک هفته پس از آغاز درگیری نظامی میان آمریکا و اسرائیل با ایران، بازار جهانی کود شیمیایی دچار شوک شده است. افزایش ناگهانی قیمت اوره و اختلال در زنجیره تامین آن، زنگ خطر تازه‌ای برای امنیت غذایی جهان به صدا درآورده؛ حالا برخی تحلیلگران از جهش قیمت اوره تا مرز هزار دلار در هر تن خبر می‌دهند.

تولید در خراسان، لردگان، کرمانشاه، زاگرس، سبلان، کیمیای پارس و بسیاری دیگر از پتروشیمی‌های اوره‌ای و متانولی صفر شده است؛ چرا؟ چون تنها نسخه تمامی دولت‌ها برای عبور از بحران گاز، بستن شیر فلکه گاز پتروشیمی هاست.

قطع گاز، سه پتروشیمی خراسان، لردگان و کرمانشاه را در دی‌ماه 1404 عملا از مدار تولید خارج کرد؛ موضوعی که باعث شد مقدار تولید این شرکت‌ها مانند مدت مشابه سال گذشته به صفر برسد و زنگ هشدار تازه‌ای درباره تاب‌آوری صنعت اوره و آمونیاک در زمستان و تداوم ریسک افت تولید در ماه‌های آینده به صدا درآید.

پروژه پتروشیمی گلستان پس از دو دهه بلاتکلیفی دوباره زیر سایه فشارهای سیاسی زنده شده است؛ فشاری که این‌بار گفته می‌شود از سوی یک عضو کمیسیون انرژی مجلس برای واداشتن وزارت نفت به احیای طرحی وارد می‌شود که نه توجیه اقتصادی دارد، نه خوراک، و نه حتی مکان‌یابی استاندارد. این ماجرا بار دیگر نشان می‌دهد چگونه منافع ملی می‌تواند قربانی وعده‌های انتخاباتی نمایندگان مجلس شود.

عبدالله باباخانی، کارشناس انرژی با تاکید بر اینکه «پتروشیمی‌ها طی دو دهه گذشته ستون تأمین ارز کشور بوده‌اند»، می‌گوید: وابستگی فزاینده دولت به ارز این صنعت نه‌تنها تعادل سرمایه‌گذاری و تولید را برهم زده، بلکه مسیر توسعه زنجیره ارزش را نیز مختل کرده است.

 هلدینگ پتروشیمی نفت و گاز پارسیان یکی از بازیگران بزرگ صنعت پتروشیمی کشور که با در اختیار داشتن حدود ۲۰ درصد از ظرفیت تولید ایران و مجتمع‌هایی چون پردیس و زاگرس، عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده اوره کشور و از تولیدکنندگان مهم متانول در خاورمیانه را به خود اختصاص داده است.

 پس از افت محسوس تولید در تیرماه به دلیل خاموشی‌ها، صنعت اوره در مردادماه ۱۴۰۴ بار دیگر به مدار صعودی تولید بازگشت. بررسی عملکرد پتروشیمی‌های این صنعت نشان می‌دهد که سه شرکت رشد تولید داشتند و در مجموع، تناژ تولید کل صنعت جهش ۲۲ درصدی را ثبت کرد.

پتروشيمی پرديـس بزرگ‌ترین مجتمع توليدكننده آمونيـاک و اوره در خاورميانـه و يكی از بزرگ‌ترین توليدكنندگان اين محصولات در سطح جهان با تولید بیش از ۵ میلیون تن محصول در سال است.

صنعت اوره در بهمن‌ماه 1403 روزهای سختی را پشت سر گذاشت. قطعی گاز، تولید پتروشیمی‌های خراسان و کرمانشاه را به صفر رساند و سایر شرکت‌های این صنعت نیز افت تولید و درآمد را تجربه کردند. در این میان، پتروشیمی شیراز بیشترین افزایش درآمد را به ثبت رساند، در حالی که کرمانشاه بیشترین افت را متحمل شد.