کارنامه مردادماه پالایشگاه‌های بورسی تصویری دوگانه از واقعیت‌های عملیاتی و مالی این صنعت را به نمایش می‌گذارد؛ جایی که پس از پشت سر گذاشتن بحران‌های امنیتی بهار، هنوز حدود ۷ درصد از ظرفیت تولید کل صنعت نسبت به سال گذشته خالی مانده و زخم‌های جنگ بر پیکره برخی واحدها سنگینی می‌کند. با این حال، جهش قیمت جهانی نفت به کمک صورت‌های مالی آمد تا پالایشی‌ها با وجود این افت تولید، رشد ۲۰۰ درصدی درآمد را ثبت کرده و فروش خود را به بیش از ۵۴۶ هزار میلیارد تومان برسانند.
پالایشگاه‌های کشور در مقایسه با بسیاری از صنایع پتروشیمی، جنگ را با آسیب عملیاتی محدودتری پشت سر گذاشتند و حالا با کاهش محدودیت‌های امنیتی، بخش عمده آنها به مسیر عادی تولید نزدیک شده‌اند. با این حال، پالایشگاه لاوان به دلیل حمله مستقیم و بمباران همچنان فاصله محسوسی با ظرفیت کامل دارد و پالایشگاه تهران نیز بخشی از ظرفیت خود را از دست داده است. در سوی دیگر، رشد قیمت دلار، نفت و کرک اسپرد جهانی، نرخ فرآورده‌ها را بالا برد و درآمد پالایشگاه‌ها را ۱۵۲ درصد افزایش داد.
افزایش کم‌سابقه قیمت نفت در سه‌ماهه نخست سال تحت تاثیر جنگ، معادلات درآمدزایی صنعت پالایش را به‌طور محسوسی تغییر داد و درآمد صنعت پالایش نسبت به خرداد سال گذشته ۱۱۶ درصد رشد کرد. رشد نرخ فروش فرآورده‌های نفتی باعث شد صورت‌های مالی پالایشی‌ها تصویری متفاوت از واقعیت عملیاتی آنها نشان دهد؛ تصویری که بیش از هر چیز، اثر مستقیم بازار جهانی نفت را بازتاب می‌دهد.
پالایشگاه‌ها در اردیبهشت‌ماه نشانه‌های روشنی از بازگشت به مدار تولید مخابره کردند؛ بازگشتی که پس از افت محسوس در اسفند و فروردین که ناشی از جنگ بود، حالا در آمارها قابل ردیابی است. داده‌ها نشان می‌دهد اگرچه فشار ناشی از محدودیت خوراک و شرایط امنیتی در ماه‌های گذشته تولید را پایین کشیده بود، اما مقایسه اردیبهشت با فروردین حکایت از احیای تدریجی ظرفیت‌ها دارد؛ مسیری که همزمان در بخش فروش با شتاب بیشتری دنبال شده است.
اسفندماه برای صنعت پالایش در حالی به پایان رسید که همزمانی با شرایط جنگی، ساختار عملیاتی این صنعت را تحت تاثیر قرار داد. با این حال، پالایشگاه‌ها بدون توقف به فعالیت ادامه دادند. کاهش تولید و فروش ثبت‌شده، نه به عملکرد مدیریتی و وزارت نفت، بلکه به محدودیت‌های ناشی از شرایط امنیتی و کاهش حضور نیروی انسانی در واحدها بازمی‌گردد.
گزارش عملکرد دی‌ماه پالایشگاه‌های بورسی نشان می‌دهد تصویر کلی صنعت چندان امیدوارکننده نیست؛ هرچند آمار کل تولید افت محسوسی ندارد، اما بررسی جزییات حاکی از عقب‌نشینی اغلب پالایشگاه‌ها است. در این میان تنها یک شرکت توانسته مسیر متفاوتی را ثبت کند و همین موضوع فاصله عملکردها را بیش از گذشته نمایان کرده است.
طرح ارتقای کیفی نفت‌گاز پالایشگاه شیراز (DHT) به‌صورت رسمی با دستور رئیس‌جمهوی به بهره‌برداری رسید.
عملکرد پالایشگاه‌های بورسی در آبان ۱۴۰۴ تحت تاثیر مستقیم تعمیرات اساسی پالایش نفت تهران قرار گرفت؛ به طوری که اجرای برنامه اورهال باعث افت محسوس تولید و فروش شتران شد و تراز کلی صنعت را منفی کرد. در مقابل، برخی پالایشگاه‌ها با رشد تولید و فروش، تلاش کردند اثر این توقف موقت را در سطح صنعت تعدیل کنند.
پالایش نفت شیراز، یکی از قدیمی‌ترین پالایشگاه‌های ایران با بیش از پنج دهه فعالیت، امروز حدود سه درصد از نیاز کشور به فرآورده‌های نفتی را تأمین می‌کند و همچنان نقش مهمی در صنعت انرژی ایفا می‌کند.
معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران با اشاره به افزایش چشمگیر ذخایر سوخت نیروگاه‌های استان فارس و بهره‌برداری از طرح‌های توسعه‌ای در پالایشگاه شیراز و خطوط لوله انتقال فرآورده‌های نفتی، اعلام کرد که ظرفیت ذخیره‌سازی و توزیع سوخت کشور و استان در وضعیت مطلوب قرار دارد و پروژه‌های مهمی برای کاهش هزینه‌های حمل و تأمین پایدار سوخت در حال اجراست.
مردادماه ۱۴۰۴ برای صنعت پالایشی با وجود رشد حداقلی کل تولید، با دو عملکرد منفی گره خورد؛ عباس محسنی در پالایش نفت تهران که تنها کاهش تولید صنعت را رقم زد و حمیدرضا محجوب در پالایشگاه لاوان با سقوط ۴۷ درصدی فروش، رکورد منفی بی‌سابقه‌ای به جا گذاشت. این دو شرکت، عملا حجم تولید و فروش صنعت را پایین آورده‌اند.
انتشار گزارش تیرماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد صنعت پالایشی در دو راهی رشد و کاهش تولید قرار گرفته است. از یک‌سو جهش تولید در پالایشگاه اصفهان و رشد محدود بندرعباس و لاوان باعث افزایش جزئی تولید و فروش صنعت شد، اما در سوی دیگر افت محسوس سه پالایشگاه تهران، تبریز و شیراز بخش زیادی از دستاورد مثبت را خنثی کرد. نتیجه اینکه رشد کلان این صنعت در تیرماه بیشتر بر دوش یک بازیگر اصلی یعنی اصفهان سنگینی کرده است.
