خرداد برای صنعت متانول، ماه بازگشت بود؛ جایی که پتروشیمی زاگرس پس از توقف کامل در ماههای جنگی، بار دیگر به مدار تولید برگشت و حتی فراتر از سطح سال گذشته تولید کرد. این بهبود در حالی رقم خورد که صنعت در اسفند و فروردین عملا با شوک جنگی از مدار خارج شده بود، اما حالا دادهها نشان میدهد با فروکشکردن بحران، تولید دوباره در حال جان گرفتن است.
صنعت متانول در اردیبهشتماه تصویری سنگین از خود ثبت کرد؛ جایی که افت تولید به طور مستقیم از دل جنگ بیرون آمد. تبعات جنگ تحمیلی در اسفند و فروردین، از آسیب به زیرساختهای یوتیلیتی تا اختلال در تامین خوراک، در این ماه به اوج خود رسید و تولید را به مرز خاموشی کشاند. در این میان، پتروشیمی خارک نیز به واسطه موقعیت استراتژیک خود در جزیره و الزامات امنیتی، با ظرفیت کامل وارد مدار نشد و در ادامه همین شرایط، گزارشی از عملکرد فروردین و اردیبهشت منتشر نکرد.
صنعت متانول سال ۱۴۰۵ را با یک شوک عملیاتی آغاز کرد؛ افتی که ریشه آن نه در تصمیمات مدیریتی، بلکه در شرایط میدانی و امنیتی کشور قرار دارد. محدودیت خوراک، اختلال در یوتیلیتیها و الزامات امنیتی، تولید را بهشدت عقب راند. در این میان، پتروشیمی خارک نیز به دلیل موقعیت خاص خود در جزیره، خارج از روال معمول فعالیت کرده و منتشر نشدن گزارش آن، بخشی از همین واقعیت است.
عملکرد اسفندماه صنعت «متانول» در شرایطی رقم خورد که از ۹ اسفند، ایران درگیر جنگ تحمیلی با آمریکا و اسرائیل شد؛ با این حال، دادهها نشان میدهد شرکتهای این صنعت توانستهاند سطح تولید را حفظ کرده و حتی در برخی موارد جهش قابل توجهی را ثبت کنند. رشد کمسابقه تولید و درآمد، حکایت از تابآوری بالای این صنعت در شرایط خاص دارد.
شهریورماه برای صنعت متانول با رشد ظاهری همراه بود، اما در پشت این آمار کلی، چهره واقعی صنعت موضوع دیگری را روایت میکند؛ رکود پنهان در تولید، کاهش ظرفیت فعال و ضعف مدیریت، تصویر دقیقی از حال و روز متانولیهاست. در حالی که تنها یکی از سه پتروشیمی بزرگ این حوزه توانست مسیر صعودی تولید را حفظ کند، دو شرکت دیگر درگیر کمبود خوراک ضعف مدیریتی شدند.
امیرحسین پهلوان، کارشناس پتروشیمی، با اشاره به مشکلات صنعت پتروشیمی و متانول در ایران معتقد است که راهکارهای سنتی همچون اجرای طرحهای MTO و MTP دیگر توجیه اقتصادی و فناورانه سابق را ندارند. او تأکید میکند که بدون خصوصیسازی واقعی، بازگشت نقش حاکمیتی NPC در سیاستگذاری و ایجاد فضای امن برای سرمایهگذاری، امکان توسعه پایدار در زنجیره ارزش این صنعت وجود نخواهد داشت.
مدیرعامل پتروشیمی زاگرس بر این باور است که با همکاری و همافزایی بین تولیدکنندگان متانول، میتوان به جایگاه برتر منطقهای در این صنعت دست یافت و ارزش افزوده بیشتری برای کشور ایجاد کرد.
ناترازی انرژی و کمبود گاز در صنعت متانول موجب تاخیر در توسعه پروژههای جدید، نوسان در صادرات و کاهش سهم ایران از بازار جهانی، کاهش ظرفیت تولید و توقف واحدها شده است.
در سال ۱۴۰۳ تمامی متانولسازان بورسی افت تولید داشتهاند.
واحدهای متانولی با افزایش قیمت گاز و کمبود نقدینگی مواجه هستند و برای توسعه به حمایت دولت نیاز دارند.
