هزینه نجومی‌ای که عربستان برای صادرات نفتش می‌پردازد

به گزارش انرژی پرس، عربستان با ترکیب سه مسیر (بازگشت خط لوله، افزایش هرمز، انتقال کشتی‌به‌کشتی در عمان) توانسته صادرات نفتش را نه ‌فقط جبران کند بلکه به بالاترین سطح از آغاز جنگ برساند. اما این موفقیت شکننده است زیرا خط لوله هنوز زیر ظرفیت کامل کار می‌کند، هرمز همچنان ریسک جنگی دارد، و هزینه‌ کرایه‌ی نفتکش‌ها رکورد زده. یعنی عربستان مسیر را باز نگه داشته، اما با قیمتی بسیار بالاتر از حالت عادی که به طور قطع همان منفعت همیشگی از صادرات نفت را برایش در پی ندارد.

صادرات نفت عربستان زیر فشار دو سویه اختلال تنگه هرمز و ناامنی مسیر دریای سرخی که زیر ضرب حوثی‌هاست قرار دارد و ریاض برای نجات از این وضعیت راه‌های جایگزین زیادی را امتحان کرده است. اما این راه‌های جایگزین تا چه اندازه توانسته برای عربستان مثمرثمر باشد؟

جایگزین اول: خط لوله شرق-غرب (پترولاین)

مهمترین راه جایگزین عربستان برای صاردات نفتش، خط لوله شرق به غرب است؛ این خط لوله ۱۲۰۰ کیلیومتری که به پترولاین معروف است نفت را از میدان بقیق در شرق کشور به بندر ینبع در دریای سرخ می‌رساند، اما این خط لوله در ۱۱ سپتامبر با حمله‌ پهپادی از خاک عراق آسیب دید و متوقف شد.

عربستان در ۲۲ سپتامبر آن را دوباره راه‌اندازی کرد، اما هنوز با ظرفیت کامل کار نمی‌کند؛ آرامکو در تلاش است جریان نفت در این خط لوله را به حدود ۴ میلیون بشکه در روز برساند در حالی که ظرفیت اسمی آن ۷ میلیون بشکه است.

جایگزین دوم: بازگشت به تنگه هرمز

راه جایگزین دوم عربستان بازگشت به تنگه هرمز است؛ با توقف فعالیت در بندر ینبع آرامکو صادرات خود را به سمت تنگه هرمز هدایت کرد. آمار کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت خام عربستان در آگوست به ۲.۴ تا ۳.۴ میلیون بشکه در روز افت کرده بود؛ پایین‌ترین سطح از سال ۲۰۱۳. اما در ماه اخیر یعنی سپتامبر این رقم به بیش از ۴ تا ۶ میلیون بشکه در روز بازگشت. بلومبرگ هم گزارش داده صادرات نفت عربستان در سپتامبر به بالاترین سطح خود از آغاز جنگ ایران رسیده است. در هفته‌ی منتهی به ۱۳ سپتامبر، ۱۳ نفتکش حامل ۳۴ میلیون بشکه از هرمز خارج شدند؛ در هفته‌ی بعد این رقم به ۱۹ نفتکش و حدود ۴۹ میلیون بشکه رسید.

اما عربستان چطور با این همه ریسکی که در تنگه هرمز وجود دارد توانسته است این حجم از نفت را جابه‌جا کند؟ جواب کوتاه در سه کلمه خلاصه می‌شود: پول بیشتر، احتیاط بیشتر، پوشش نظامی.

طبق گزارش فایننشال تایمز، هزینه‌ی بیمه‌ی جنگی برای عبور یک ابرنفتکش با ارزش محموله ۱۰۰ میلیون‌ دلاری از منطقه به حدود ۱۰ میلیون دلار رسیده؛ تقریبا ۱۰ برابر سطح پیش از جنگ. شرکت‌های نفتی همین هزینه‌ سنگین را پرداختند تا نفتکش‌ها بیمه شوند و حرکت کنند. کرایه‌ روزانه نفتکش‌هایی که بیرون از تنگه بارگیری می‌کنند هم به حدود ۴۵۰ هزار دلار در روز رسیده.

در کنار هزینه، تاکتیک عملیاتی هم تغییر کرده؛ به گزارش یک رسانه‌ی آمریکایی، عربستان، کویت، قطر و امارات با کمک نیروی دریایی آمریکا نفتکش‌هایی را اجاره کرده‌اند که در عبور از هرمز فرستنده‌های ردیابی خود (AIS) را خاموش می‌کنند، یعنی چراغ خاموش و اغلب شبانه حرکت می‌کنند تا هدف قابل ردیابی نباشند.

این کشتی‌ها در دریای عمان نفت را به نفتکش‌های دیگر منتقل می‌کنند و خودشان دوباره از تنگه برمی‌گردند. سنتکام هم مدعی شده مسیر ۹۲ کشتی را برای کاهش ریسک تغییر داده است.

این روش‌ها ریسک را کم می‌کند اما از بین نمی‌برد و همه هزینه‌‌های آن (بیمه، اسکورت، مسیرهای طولانی‌تر و انتقال کشتی‌ به ‌کشتی) مستقیما روی قیمت تمام‌ شده‌ی نفت عربستان می‌نشیند.

جایگزین سوم: انتقال کشتی‌به‌کشتی در عمان

در واقع یک راه جایگزین دیگر ریاض همین انتقال کشتی به کشتی در دریای عمان است. آرامکو برای ماه‌های سپتامبر و اکتبر حدود ۶۰ میلیون بشکه نفت را از پایانه‌ی راس ‌تنوره در نظر گرفته که نه از مسیر مستقیم دریای سرخ، بلکه با عملیات انتقال کشتی‌ به ‌کشتی نزدیک بندر صحار عمان، عمدتا به مقصد چین، کره جنوبی، هند و ژاپن صادر می‌شود؛ حدود ۱ تا ۱.۵ میلیون بشکه در روز.

آیا عربستان در صادرات نفت از مسیرهای جایگزین موفق عمل کرده است؟

عدد و رقم‌ها می‌گوید تا حدی بله، اما با هزینه‌های بسیار بالا. کرایه‌ نفتکش‌های بسیار بزرگ (VLCC) برای مسیر فجیره به آسیا در اوایل مهر به شاخص «ورلداسکیل» ۸۰۰ رسیده که رکورد تاریخی است؛ یعنی همین جابه‌جایی جایگزین، گران‌تر از همیشه تمام می‌شود. از طرف دیگر، بین ۱۰ تا ۲۱ سپتامبر هیچ نفتکشی از پایانه‌های دریای سرخ خارج نشده و دست‌کم ۱۸ نفتکش در نزدیکی پایانه‌ی سیدی کریر مصر معطل مانده‌اند.