قیمت نفت جور افت تولید را کشید؛ رشد ۳ برابری درآمد پالایشی‌ها با وجود کاهش تولید +اینفوگرافیک

به گزارش اختصاصی انرژی پرس، بررسی وضعیت عملیاتی پالایشگاه‌های کشور در ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که این صنعت استراتژیک، مسیر پرچالشی را از ابتدای سال جاری تاکنون طی کرده است. با وقوع جنگ در اسفندماه و امتداد آن به فروردین، پالایشگاه‌ها در دو ماهه نخست سال با ترکیبی از مشکلات شدید امنیتی و اختلال در تامین پایدار خوراک مواجه شدند.

در فروردین‌ماه، اولویت اصلی مجتمع‌های پالایشی حفظ ایمنی زیرساخت‌ها در برابر تهدیدات بود که همین مسئله به کاهش محسوس تولید در آغاز سال انجامید. با پایان یافتن درگیری‌های نظامی و بهبود نسبی شرایط، از تیرماه روند تولید به تدریج مسیر بهتری به خود گرفت و بخشی از ظرفیت‌های متوقف‌شده به مدار بازگشتند.

اما واکاوی دقیق آمارهای مردادماه نشان می‌دهد که صنعت پالایش برای بازگشت به روزهای اوج خود همچنان با موانعی روبه‌روست؛ به طوری که مجموع تولید پالایشگاه‌های بورسی در مرداد امسال با ثبت رقم ۵ میلیون و ۴۲۸ هزار و ۱۶۲ مترمکعب، نسبت به تولید ۵ میلیون و ۸۳۲ هزار و ۲۸ مترمکعبی در مرداد سال گذشته، با کاهش ۶.۹ درصدی مواجه شده است. در واقع، حدود ۷ درصد از ظرفیت تولید این صنعت نسبت به شرایط پیش از جنگ کاسته شده که نشان می‌دهد تبعات فنی و عملیاتی بحران به طور کامل برطرف نشده است.

وضعیت تولید پالایشی‌ها در مرداد ۱۴۰۵

نگاهی به عملکرد شرکت‌ها در بخش تولید، دلیل این افت ۷ درصدی در کلیت صنعت را روشن‌تر می‌سازد. در این میان، تنها پالایشگاه تبریز با نماد «شبریز» توانست خلاف جریان حرکت کند و تولید خود را از ۵۷۳ هزار و ۸۴۶ مترمکعب در مرداد سال گذشته، با رشد ملایم ۲.۱ درصدی به ۵۸۵ هزار و ۷۵۶ مترمکعب در مرداد جاری برساند. پالایشگاه اصفهان نیز به عنوان بزرگترین بازیگر این صنعت، عملکرد باثباتی داشت و با تولید یک میلیون و ۹۰۹ هزار و ۴۹۹ مترمکعب در برابر یک میلیون و ۹۱۸ هزار و ۷۹۵ مترمکعب سال قبل، تنها افت جزئی ۰.۵ درصدی را ثبت کرد تا مشخص شود کمترین آسیب عملیاتی را دیده است. در پالایشگاه شیراز اما کاهش تولید ملموس‌تر بود و تولید «شراز» با افت ۴.۳ درصدی نسبت به سال گذشته، از ۳۰۰ هزار و ۹۰۲ مترمکعب به ۲۸۸ هزار و ۸۵ مترمکعب تنزل یافت. همچنین پالایشگاه بزرگ بندرعباس نیز نتوانست تولید سال گذشته خود را تکرار کند و با کاهش ۹.۴ درصدی تولید از یک میلیون و ۶۰۹ هزار و ۶۳۴ مترمکعب به یک میلیون و ۴۵۷ هزار و ۷۷۸ مترمکعب در مرداد امسال محدود شد.

بخش اصلی عقب‌ماندگی تولید صنعت پالایش در مردادماه، به دو پالایشگاه تهران و لاوان بازمی‌گردد که مستقیما درگیر خسارات فیزیکی جنگ بودند. پالایشگاه تهران در این ماه یک میلیون و ۳۲ هزار و ۴۶۹ مترمکعب محصول تولید کرد که در مقایسه با رقم یک میلیون و ۱۶۱ هزار و ۵۸۵ مترمکعبی مرداد سال قبل، افت قابل‌توجه ۱۱.۱ درصدی را نشان می‌دهد. این کاهش دو رقمی ناشی از آن است که بخشی از ظرفیت تولید پالایشگاه تهران در جریان جنگ آسیب دید و دست شرکت را برای استفاده از حداکثر توان عملیاتی بسته است.

وضعیت در پالایشگاه لاوان به مراتب چالش‌برانگیزتر بود؛ تولید «شاوان» با سقوط ۴۲.۲ درصدی نسبت به مرداد سال گذشته، از ۲۶۷ هزار و ۲۶۶ مترمکعب به ۱۵۴ هزار و ۵۷۵ مترمکعب کاهش یافت. این افت به دلیل حمله مستقیم دشمن به تاسیسات پالایشگاه لاوان رخ داد که باعث شد نزدیک به نیمی از ظرفیت این مجموعه از دست برود و بازگرداندن کامل آن به مدار تولید نیازمند زمان و تعمیرات اساسی باشد.

پوشش ضعف تولید با سپر افزایش نرخ‌های جهانی

در حالی که تابلوی تولید پالایشگاه‌ها حکایت از از دست رفتن حدود ۴۰۴ هزار مترمکعب محصول نسبت به سال گذشته دارد، تابلوی فروش داستانی کاملا متفاوت را روایت می‌کند. تحلیل گزارش‌های مالی ماهانه نشان می‌دهد که متغیر بیرونی قیمت نفت، ضعف درونی کاهش تولید را به طور کامل پوشش داده است.

به خاطر وقوع جنگ و التهابات ژئوپلیتیکی، قیمت جهانی نفت در سال جاری به شدت افزایش یافت و به تبع آن، نرخ محصولات پالایشی نیز در سطوح بسیار بالاتری نسبت به سال قبل قرار گرفت. همین رشد پرشتاب نرخ‌ها باعث شد تا با وجود کاهش ۶.۹ درصدی حجم تولید، مجموع درآمد فروش پالایشگاه‌های بورسی از ۱۸۱ هزار و ۸۳۴ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۴ به رقم ۵۴۶ هزار و ۲۹۸ میلیارد تومان در مرداد ۱۴۰۵ برسد و رشد ۲۰۰.۴ درصدی را تجربه کند.

در بررسی عملکرد فروش شرکت‌ها، پالایشگاه تبریز که تنها شرکت با رشد تولید مثبت بود، به لطف ترکیب افزایش تولید و جهش نرخ، بهترین عملکرد را ثبت کرد و درآمد خود را با ۲۳۰.۲ درصد رشد، از ۱۸ هزار و ۲۴۱ میلیارد تومان به ۶۰ هزار و ۲۳۳ میلیارد تومان رساند. پس از آن، پالایشگاه اصفهان قرار گرفت که با تکیه بر حفظ ظرفیت تولید و نرخ‌های جدید، فروش خود را با رشد ۲۱۰.۱ درصدی از ۶۵ هزار و ۲۵۸ میلیارد تومان به ۲۰۲ هزار و ۳۸۷ میلیارد تومان ارتقا داد.

پالایشگاه بندرعباس نیز با وجود افت نزدیک به ۱۰ درصدی تولید، در بخش فروش عملکرد درخشانی داشت و درآمدش با ۲۰۲.۸درصد افزایش، از ۴۷ هزار و ۶۷۷ میلیارد تومان به ۱۴۴ هزار و ۳۶۴ میلیارد تومان رسید. پالایشگاه شیراز نیز توانست فروش خود را با رشد ۱۹۵.۲ درصدی از ۹ هزار و ۱۳۱ میلیارد تومان به ۲۶ هزار و ۹۵۲ میلیارد تومان برساند. در نهایت، دو پالایشگاه آسیب‌دیده تهران و لاوان نیز اگرچه به دلیل افت تولید، رشد درآمدی کمتری نسبت به میانگین صنعت داشتند، اما باز هم از مائده رشد قیمت جهانی نفت بی‌نصیب نماندند؛ فروش پالایشگاه تهران با ۱۷۶.۳ درصد رشد از ۳۵ هزار و ۹۹۳ میلیارد تومان به ۹۹ هزار و ۴۵۶ میلیارد تومان رسید و درآمد پالایشگاه لاوان نیز با وجود از دست دادن ۴۲ درصد از تولید خود، با رشد ۱۳۳.۲ درصدی از ۵ هزار و ۵۳۵ میلیارد تومان به ۱۲ هزار و ۹۰۷ میلیارد تومان افزایش یافت تا مشخص شود در مردادماه، این تورم جهانی قیمت انرژی بوده که بار اصلی سودآوری و رشد درآمد پالایشگاه‌ها را به دوش کشیده است.