فرمول خوراک پالایشگاه‌ها تا کجا بلاتکلیف می‌ماند؟ +فیلم

به گزارش انرژی پرس، سه سال است که یک فرمول، سرنوشت صنعت پالایش کشور را در بلاتکلیفی نگه داشته است؛ فرمولی که قرار بود سازوکار تعیین نرخ خوراک پالایشگاه‌ها را مشخص کند، اما حالا در سومین سال اجرای خود همچنان درگیر اصلاح، تمدید و تصمیم‌گیری‌های ناتمام است.

فرمول ۱۴۰۲؛ خوراک پالایشگاه‌ها زیر سایه قیمت‌های جهانی

فرمول فعلی نرخ خوراک پالایشگاه‌ها محصول دستورالعمل سال ۱۴۰۲ وزارت نفت است. بر اساس این فرمول، نفت خام تحویلی به پالایشگاه‌ها بر مبنای میانگین قیمت سه نفت شاخص جهانی یعنی برنت، دبی و عمان و با استناد به گزارش‌های پلتس قیمت‌گذاری می‌شود. پس از محاسبه این میانگین و اعمال تعدیلات مربوط به کیفیت نفت خام سبک و سنگین، ۹۵ درصد رقم به‌دست‌آمده به عنوان نرخ نهایی خوراک پالایشگاه‌ها در نظر گرفته می‌شود.

نکته مهم این است که این فرمول ارتباط مستقیمی با قیمت صادراتی نفت ایران ندارد؛ به این معنا که حتی اگر نفت ایران در بازارهای جهانی با تخفیف به فروش برسد، افزایش قیمت شاخص‌های جهانی می‌تواند هزینه خوراک پالایشگاه‌های داخلی را بالا ببرد.

این سازوکار از همان ابتدا با اعتراض پالایشگاه‌ها مواجه شد، چراکه علاوه بر تغییر مرجع قیمت‌گذاری، ضرایب کاهنده کرک‌اسپرد برای برخی فرآورده‌های کم‌کیفیت نیز افزایش یافته بود و در نتیجه حاشیه سود پالایشگاه‌ها از دو طرف تحت فشار قرار گرفت.

توافق اصلاح فرمول روی کاغذ ماند

در پی این اعتراض‌ها، از اواخر سال ۱۴۰۳ مدیران پالایشگاه‌ها، از جمله پالایشگاه امام خمینی شازند، موضوع اصلاح فرمول را در کمیسیون اصل ۹۰ مجلس پیگیری کردند. در نهایت توافقی برای تغییر حدود ۶ تا ۷ آیتم از فرمول شکل گرفت تا فشار هزینه‌ای بر پالایشگاه‌ها کاهش یابد و این توافق نیز از مسیر مجلس به وزارت نفت ابلاغ شد.

با این حال، این توافق در عمل به مرحله اجرا نرسید. با گذشت حدود هفت تا هشت ماه از ابلاغ، وزارت نفت همچنان آن را به‌صورت رسمی اجرایی نکرد و اصلاحات مورد توافق عملا روی کاغذ باقی ماند.

اکنون در شهریور ۱۴۰۵، این بلاتکلیفی نه‌تنها پایان نیافته، بلکه دامنه اعتراض‌ها نیز گسترده‌تر شده است. دبیر انجمن صنعت پالایش نفت از تدوین یک‌طرفه دستورالعمل خوراک انتقاد کرده و خواستار ورود سازمان بورس به این موضوع شده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد اختلاف بر سر فرمول خوراک دیگر صرفا یک مسئله میان پالایشگاه‌ها و وزارت نفت نیست و پای نهاد ناظر بازار سرمایه نیز به آن باز شده است.

فرمول موقت در سومین سال؛ تصمیم نهایی همچنان در انتظار دولت

همزمان، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده است که رایزنی‌ها درباره نرخ خوراک همچنان ادامه دارد و این موضوع در دستور کار کمیسیون تخصصی شورای اقتصاد قرار گرفته است. شرکت‌های پالایشی بورسی نیز در مردادماه امسال در سامانه کدال درباره همین دستورالعمل شفاف‌سازی کرده‌اند.

در همین چارچوب یکی از بحث‌های اولیه، تمدید دستورالعمل سال ۱۴۰۲ تا پایان سال ۱۴۰۵ بوده است. در کنار این پیشنهاد، تغییر ضرایب مربوط به نفت خام سبک و سنگین نیز در کارگروه سازمان برنامه مطرح شده است. که به گفته برخی مدیران، این تغییر می‌توانست قیمت تمام‌شده نفت خام برای پالایشگاه‌ها را افزایش دهد، اما از آنجا که رقم نهایی همچنان در ضریب ۹۵ درصد ضرب می‌شود، اثر آن چندان سنگین ارزیابی نشده است.

به این ترتیب، فرمولی که قرار بود راهکاری موقت برای تعیین نرخ خوراک باشد، اکنون وارد سومین سال عمر خود شده است؛ اصلاح آن از سال ۱۴۰۳ روی کاغذ به توافق رسیده اما هنوز ابلاغ و اجرا نشده و حالا بحث تغییر ضرایب و حتی تمدید دستورالعمل نیز در همان چرخه‌ی آشنا گیر کرده: «کارگروه تشکیل شد و منتظر دولتیم».