سقوط هلدینگ خلیج فارس از قله ۲ میلیارد دلاری به ۶۱۴ میلیون دلار؛ چگونه سود دلاری ۷۰ درصد کاهش یافت؟ +اینفوگرافیک

به گزارش اختصاصی انرژی پرس، بررسی دقیق و کالبدشکافی صورت‌های مالی پنج سال اخیر هلدینگ خلیج فارس، پرده از یک واقعیت تلخ و نگران‌کننده در بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی کشور برمی‌دارد.

در حالی که صورت‌های مالی این هلدینگ در ظاهر روایتی درخشان از رشد خیره‌کننده سودآوری را به تصویر می‌کشند و از جهش سود خالص از سطح ۵۵ هزار میلیارد تومان در سال مالی ۱۴۰۱ به عدد رویایی ۱۸۷ هزار میلیارد تومان در سال مالی ۱۴۰۵ خبر می‌دهند، اما تحلیل این اعداد نشان می‌دهد این رشد بیش از آنکه حاصل جهش تولید، توسعه زنجیره ارزش و خلق ثروت باشد، معلول پدیده‌ای است که به آن «دوپینگ ارزی» و «حراج دارایی‌ها» می‌گویند.

با حذف درآمدهای غیرتکرارشونده و محاسبه سود بر مبنای دلار رسمی، عیار واقعی مدیریت در این هلدینگ برملا می‌شود؛ جایی که سود خالص تکرارپذیر بر حسب دلار در یک روند نزولی پیوسته، کاهشی ۷۰ درصدی را در بازه تغییر سه مدیرعامل ثبت کرده است.

صورت‌هالی مالی سالانه هلدینگ خلیج فارس منتهی به خرداد ۱۴۰۵ در نگاه اول با ثبت سود خالص ۱۸۷ هزار و ۲۹۱ میلیارد تومانی، یک کارنامه موفق را به سهامداران نوید می‌دهد. این عدد نسبت به سود ۱۲۶ هزار میلیارد تومانی سال قبل از آن، رشد ۴۸ درصدی را روی کاغذ نشان می‌دهد.

اما برای فهمیدن اینکه این رشد از چه مسیری به دست آمده، باید به سراغ ردیف‌های درآمدی غیرعملیاتی رفت. بررسی‌ها نشان می‌دهد بالغ بر ۱۲۳ هزار و ۷۹۹ میلیارد تومان از این سود، یعنی معادل ۶۶ درصد از کل سود اعلامی شرکت، اساسا ارتباطی با تولید و عملیات اصلی هلدینگ ندارد.

از این رقم نجومی، ۸۴ هزار و ۳۶۰ میلیارد تومان آن صرفا سود حاصل از تسعیر دارایی‌ها و بدهی‌های ارزی است که به لطف افزایش نرخ رسمی دلار در کشور در دفاتر حسابداری ثبت شده است. مابقی این رقم، یعنی بیش از ۳۹ هزار میلیارد تومان دیگر، از محل فروش سهام زیرمجموعه‌ها، تامین شده است. در واقع، بخش اعظم این سودآوری تنها ناشی از بازی با اعداد تورمی و جابه‌جایی دارایی‌ها از یک جیب به جیب دیگر هلدینگ بوده است.

کارنامه ۵ سال سودسازی دلاری هلدینگ خلیج فارس

برای رسیدن به هسته اصلی عملکرد هلدینگ خلیج فارس، باید این درآمدهای کاغذی و غیرتکرارشونده را از سود خالص اعلامی کسر کرد. با انجام این تعدیل، سود خالص تکرارپذیر و عملیاتی هلدینگ در سال مالی منتهی به خرداد ۱۴۰۵ به رقم ۶۳ هزار و ۴۹۲ میلیارد تومان سقوط می‌کند. مقایسه این عدد با سود تکرارپذیر ۴۹ هزار و ۳۳۶ میلیارد تومانی در سال مالی ۱۴۰۱ نشان می‌دهد که در طول چهار سال گذشته، سودآوری تکرارپذیر شرکت در مقیاس ریالی رشد بسیار ناچیز و اندکی داشته است؛ آن هم در اقتصادی که سطح عمومی قیمت‌ها و هزینه‌ها در این بازه زمانی چند برابر شده است.

اما عمق این فاجعه خاموش زمانی آشکارتر می‌شود که اثر سقوط ارزش پول ملی را به طور کامل از این محاسبات حذف کنیم و عملکرد هلدینگ را با متر و معیار «دلار رسمی» بسنجیم.

در سال مالی منتهی به خرداد ۱۴۰۱، زمانی که میانگین نرخ رسمی دلار حدود ۲۳ هزار و ۸۲۸ تومان بود، هلدینگ خلیج فارس موفق به ثبت بیش از دو میلیارد و هفتاد میلیون دلار سود خالص تکرارپذیر شده بود. در این مقطع، سکان هدایت هلدینگ تا ۲۱ دی‌ماه ۱۴۰۰ در دست جعفر ربیعی قرار داشت و پس از آن به عبدالعلی علی‌عسکری سپرده شد. در این دوره، کیفیت سودآوری در بالاترین سطح پنج‌ساله خود قرار داشت و مجموع سودهای غیرتکرارشونده هلدینگ تنها حدود ۶ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان بود.

با تثبیت مدیریت عبدالعلی علی‌عسکری، به رغم افزایش اسمی و ریالی سود در صورت‌های مالی، سود تکرارپذیر دلاری هلدینگ وارد یک شیب نزولی تند شد. با افزایش میانگین نرخ رسمی دلار به بیش از ۳۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۲ و سپس ۳۹ هزار تومان در سال ۱۴۰۳، سود تکرارپذیر دلاری هلدینگ به ترتیب به یک میلیارد و ۶۹۰ میلیون دلار و سپس یک میلیارد و ۵۶۶ میلیون دلار کاهش یافت. این روند فرسایشی در سال مالی منتهی به خرداد ۱۴۰۴ به نقطه بحرانی‌تری رسید.

مدیریت این هلدینگ در ۱۰ آذر ۱۴۰۳ تغییر کرد؛ در این سال، با رسیدن میانگین نرخ رسمی دلار به ۵۷ هزار و ۴۷۲ تومان، سود تکرارپذیر دلاری هلدینگ به مرز یک میلیارد و ۲۱ میلیون دلار سقوط کرد. مدیریت هلدینگ در این سال برای جبران عقب‌ماندگی عملیاتی خود و حفظ ظاهر صورت‌های مالی، اتکای خود را به فروش دارایی‌ها به شدت افزایش داد و نزدیک به ۲۹ هزار میلیارد تومان سود از محل واگذاری سهام شناسایی کرد.

صورت‎های سال مالی منتهی به خرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که استراتژی اتکا به سودهای کاغذی در هلدینگ خلیج فارس و تیم مدیریتی آن، نه تنها متوقف نشده بلکه به اوج تاریخی خود رسیده است. در این سال، نرخ رسمی دلار از مرز ۱۰۳ هزار تومان عبور کرد و مدیریت هلدینگ با شناسایی بی‌سابقه ۱۲۳ هزار میلیارد تومان سود غیرتکرارشونده، سود اسمی را به ۱۸۷ هزار میلیارد تومان رساند. با این حال، در ترازوی واقعیت و پس از کسر این مسکن‌های موقت، سود خالص تکرارپذیر دلاری هلدینگ به حدود ۶۱۴ میلیون دلار سقوط آزاد کرد.

این اعداد و ارقام یک رابطه معنادار و یک هشدار جدی را مخابره می‌کنند؛ هرچه زمان به جلو رفته، توان عملیاتی و تکرارپذیر هلدینگ برای خلق ثروت ارزی تحلیل رفته و مدیران برای پوشش این ضعف بزرگ، به صورت فزاینده‌ای به شناسایی سود از حراج سرک سهام شرکت‌های تابعه پناه برده‌اند.

امروز بزرگترین پرسشی که پیش روی هلدینگ خلیج فارس و تیم مدیریتی او قرار دارد، استراتژی آینده این شرکت است. مجموعه‌ای که سود دلاری تکرارپذیر آن از دو میلیارد دلار به ۶۱۴ میلیون دلار آب رفته است، چگونه می‌خواهد بار مالی سنگین پروژه‌های توسعه‌ای، نوسازی تجهیزات و تکمیل زنجیره ارزش را که نیازمند تزریق ارز واقعی است، به دوش بکشد؟