اگر تنگه هرمز باز نشود، چه بلایی بر سر نفت و گاز جهان می‌آید؟ +فیلم

به گزارش انرژی پرس، شش ماه از جنگ علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز می‌گذرد؛ رخدادی که حالا به طولانی‌ترین اختلال ثبت ‌شده در تاریخ تجارت انرژی جهان تبدیل شده است. در این مدت، تردد نفتکش‌ها از تنگه از حدود ۱۳۰ فروند در روز به تنها ۸ تا ۱۵ فروند سقوط کرده و بیش از دو میلیارد بشکه نفت از بازار جهانی حذف شده است. در حالی که امیدها به بازگشایی این آبراه راهبردی بارها اوج گرفته و دوباره فرو ریخته، اکنون این پرسش بیش از هر زمان دیگری مطرح است: اگر هرمز همچنان بسته بماند، بازار نفت و گاز جهان با چه سرنوشتی روبه‌رو خواهد شد؟

شش ماه بحران؛ از حمله به پالایشگاه‌ها تا فرار از هرمز

در طول شش ماه گذشته، بحران انرژی تنها به بسته شدن تنگه هرمز محدود نمانده است. حملات متعدد به تأسیسات نفتی، پالایشگاه‌ها و زیرساخت‌های انرژی در کشورهای حوزه خلیج فارس، تولید و صادرات نفت را بارها مختل کرده و مسیر بحران را تغییر داده است.

همزمان، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس تلاش گسترده‌ای را برای کاهش وابستگی خود به هرمز آغاز کردند. عربستان سعودی، امارات متحده عربی و دیگر تولیدکنندگان منطقه میلیاردها دلار برای توسعه خطوط لوله و مسیرهای جایگزین صادرات هزینه کردند تا بتوانند بخشی از نفت خود را بدون عبور از این گلوگاه راهی بازارهای جهانی کنند.

در خردادماه و پس از توافق موقت میان ایران و آمریکا، امیدها به بازگشایی تنگه افزایش یافت. همین خوش‌بینی باعث شد گلدمن ساکس پیش‌بینی خود از قیمت نفت برنت در سه‌ماهه پایانی سال ۲۰۲۶ را به حدود ۸۰ دلار کاهش دهد. اما این آرامش چندان دوام نیاورد. ازسرگیری درگیری‌ها، توافق را عملا بی‌اثر کرد و دامنه جنگ به مناطق جدیدی کشیده شد. ورود حوثی‌های یمن به معادله نیز فشارها بر باب‌المندب، دومین گلوگاه حیاتی انرژی جهان، را افزایش داد و نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای جایگزین را تشدید کرد.

سه سناریوی گلدمن ساکس؛ از نفت ۸۰ دلاری تا ۱۴۵ دلاری

گلدمن ساکس برای آینده بازار انرژی سه سناریو ترسیم کرده است. در سناریوی پایه، اگر صادرات نفت منطقه به‌تدریج تا پایان تابستان به سطح پیش از جنگ بازگردد، قیمت نفت برنت در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۶ حدود ۸۰ دلار خواهد بود و میانگین قیمت در سال ۲۰۲۷ به ۷۵ دلار می‌رسد.

اما در سناریوی دوم، یعنی تداوم اختلال در صادرات تا سال ۲۰۲۷، قیمت نفت برنت می‌تواند در سه‌ماهه پایانی ۲۰۲۶ از مرز ۱۲۰ دلار عبور کند و میانگین قیمت در سال بعد به حدود ۱۰۰ دلار برسد.

سناریوی سوم که گلدمن آن را سناریوی فاجعه می‌نامد، زمانی رخ می‌دهد که اختلالات همزمان به تنگه هرمز، باب‌المندب و کانال سوئز گسترش پیدا کند؛ وضعیتی که با تشدید حملات حوثی‌ها به زیرساخت‌های انرژی در دریای سرخ، نشانه‌های آن از هم‌اکنون دیده می‌شود. در این حالت، باید دست‌کم ۲۵ دلار دیگر به قیمت‌های سناریوی دوم اضافه کرد و بازگشت کامل تولید نفت خلیج فارس تا پایان سال ۲۰۲۷ نیز امکان‌پذیر نخواهد بود.

بسیاری از نشانه‌ها حاکی از آن است که بازار در حال ورود به همین سناریوی سوم است. حملات به پالایشگاه‌های آرامکو در ساحل دریای سرخ و تأسیسات انرژی کویت نشان داده که حتی خطوط لوله جایگزین عربستان و امارات نیز از خطر در امان نیستند و می‌توانند به اهداف جدید جنگ تبدیل شوند.

برای نفت هنوز مسیرهای جایگزین، هرچند پرهزینه و آسیب‌پذیر، وجود دارد؛ اما برای گاز طبیعی مایع‌شده چنین گزینه‌ای در دسترس نیست. حدود یک‌پنجم تجارت جهانی LNG از تنگه هرمز عبور می‌کند و جایگزینی برای این مسیر وجود ندارد. در نتیجه، ادامه بحران بیش از همه اقتصادهای وابسته به واردات انرژی در آسیا و اروپا را تحت فشار قرار خواهد داد.

هرمز باز نشود؛ شوک انرژی تا ۲۰۲۷ ادامه دارد

اگر مذاکرات عمان و ایران به بن‌بست برسد و فشار بر دریای سرخ افزایش یابد، سناریوی سوم گلدمن ساکس دیگر یک احتمال دور از ذهن نخواهد بود؛ بلکه به مسیر اصلی بازار تبدیل می‌شود. در آن صورت، نفت بالای ۱۴۵ دلار و تأخیر در بازگشت کامل عرضه تا اواخر ۲۰۲۷ می‌تواند به واقعیت جدید بازار انرژی جهان بدل شود. خلیج فارس نیز در حال آموختن این واقعیت تلخ است که در این جنگ، هیچ مسیر صادراتی واقعاً جایگزین نیست؛ تنها هدف بعدی است که هنوز زیر آتش نرفته است. بازار جهانی انرژی نیز فعلا نه در وضعیت بحران کامل قرار دارد و نه به آرامش رسیده؛ بلکه در تعادلی شکننده و هراس‌آور معلق مانده است.