از زمستان سخت برای ایران تا واردات بنزین، جواد اوجی دهمین وزیر نفت ایران چه کرد؟+فیلم

به گزارش «انرژی پرس»، جواد اوجی که با سابقه‌ای طولانی در بدنه فنی صنعت نفت به وزارت رسید، در مرداد ۱۴۰۰ سکان یکی از حساس‌ترین وزارتخانه‌های کشور را در شرایطی تحویل گرفت که تحریم‌ها، فرسودگی زیرساخت‌ها و ناترازی مزمن انرژی، فضای تصمیم‌گیری را تنگ کرده بود. او با وعده‌هایی بزرگ وارد ساختمان وزارت نفت شد، اما کارنامه سه‌ساله‌اش ترکیبی از افزایش صادرات نفت، بحران گاز، چالش بنزین و هشدارهای بی‌پاسخ درباره آینده پارس جنوبی است.

تنها وزیر نفت با تحصیلات مرتبط

جواد اوجی متولد ۲ مرداد ۱۳۴۵ در شیراز است و تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته مهندسی نفت در دانشگاه صنعت نفت به پایان رسانده است. او از سال ۱۳۶۹ وارد صنعت نفت شد و مسیر حرفه‌ای خود را از کارشناسی در مناطق نفت‌خیز جنوب آغاز کرد. فعالیت در حوزه‌های مهندسی مخزن، حفاری و ارزیابی میادین، او را به‌تدریج به رده‌های مدیریتی رساند؛ مسیری که در نهایت به مدیرعاملی شرکت بهره‌برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی و سپس معاونت وزیر و مدیرعاملی شرکت ملی گاز ایران ختم شد.

پیش از وزارت نفت، اوجی در هلدینگ‌های بزرگ انرژی از جمله انرژی گستر سینا و توسعه پترو مفید نیز فعالیت داشت؛ سوابقی که باعث شد پس از سال‌ها، یک گزینه کاملاً نفتی برای وزارت نفت به مجلس معرفی شود.

ورود به وزارتخانه‌ای در محاصره بحران

اوجی در ۲۰ مرداد ۱۴۰۰ به‌عنوان وزیر پیشنهادی نفت دولت سیزدهم معرفی شد و پس از رأی اعتماد مجلس، وزارتخانه‌ای را تحویل گرفت که زیر فشار تحریم‌های نفتی، محدودیت‌های بانکی و کاهش سرمایه‌گذاری قرار داشت. او با شعار دور زدن تحریم‌ها، افزایش صادرات نفت و میعانات گازی، تأمین سوخت زمستان و کاهش خام‌فروشی کار خود را آغاز کرد.

مدت وزارت او حدود سه سال، از پاییز ۱۴۰۰ تا پایان دولت سیزدهم در سال ۱۴۰۳ بود؛ دوره‌ای که بیش از هر چیز با بحران انرژی گره خورد.

صادرات نفت؛ نقطه قوت کارنامه

حامیان جواد اوجی مهم‌ترین دستاورد او را افزایش صادرات نفت در شرایط تحریم می‌دانند. آمارهای رسمی و غیررسمی از رشد قابل‌توجه فروش نفت نسبت به ابتدای دولت سیزدهم حکایت دارد. وزارت نفت همچنین از افتتاح ده‌ها پروژه نفتی و گازی و افزایش ظرفیت تولید نفت و گاز در این دوره خبر داده است.

راه‌اندازی فاز ۱۱ پارس جنوبی، افزایش چند ده میلیون مترمکعبی تولید گاز و تلاش برای واردات و سوآپ گاز از ترکمنستان، از جمله اقداماتی بود که برای تقویت عرضه انرژی انجام شد.

زمستان سختی که به ایران رسید

با وجود افزایش تولید، زمستان ۱۴۰۱ به یکی از پرچالش‌ترین مقاطع وزارت اوجی تبدیل شد. همان زمانی که او از زمستان سخت اروپا سخن گفته بود، قطعی گاز در استان‌های گلستان، مازندران، خراسان رضوی و حتی برخی کلان‌شهرها رخ داد. تعطیلی صنایع و پتروشیمی‌ها و توصیه به کاهش مصرف خانگی، نشان داد ناترازی گاز به مرحله بحران رسیده است.

منتقدان معتقدند وزارت نفت در دوره اوجی بیش از آنکه بر مدیریت ساختاری ناترازی تمرکز کند، بار عبور از بحران را بر دوش مردم و کاهش مصرف گذاشت.

بنزین؛ از صادرات تا واردات

یکی دیگر از نقاط انتقادی کارنامه اوجی، حوزه بنزین است. در حالی که ایران پیش از این به‌عنوان صادرکننده بنزین در منطقه شناخته می‌شد، در دوره وزارت اوجی به واردکننده این فرآورده تبدیل شد. افزایش مصرف، فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل و نبود سیاست مؤثر برای اصلاح الگوی مصرف، موجب شد تراز تولید و مصرف بنزین به هم بخورد و هزینه‌های ارزی قابل‌توجهی به کشور تحمیل شود.

پارس جنوبی و هشداری برای آینده

افت فشار میدان پارس جنوبی، بزرگ‌ترین منبع تأمین گاز کشور، از مهم‌ترین چالش‌های حل‌نشده دوران وزارت اوجی بود. کارشناسان بارها نسبت به کاهش تولید گاز در سال‌های آینده هشدار دادند و بر ضرورت اجرای پروژه‌های فشارافزایی و استفاده از فناوری‌های پیشرفته تأکید کردند، اما این مسئله در دوره دولت سیزدهم به نتیجه عملی مشخصی نرسید.

پایان وزارت و ادامه مسیر در انرژی اتمی

با پایان دولت سیزدهم، کار جواد اوجی در وزارت نفت نیز به پایان رسید. او از ۵ مهر ۱۴۰۳ به‌عنوان قائم‌مقام رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در امور اجرایی فعالیت خود را ادامه داده است؛ انتقالی که نشان می‌دهد مسیر مدیریتی او از نفت به حوزه انرژی هسته‌ای تغییر کرده است.

جواد اوجی با سابقه‌ای فنی و نفتی وارد وزارت نفت شد و در افزایش صادرات نفت عملکرد قابل‌قبولی از خود نشان داد، اما در مقابل، بحران ناترازی گاز، واردات بنزین و بلاتکلیفی آینده پارس جنوبی، سایه‌ای سنگین بر کارنامه سه‌ساله او انداخت. وزیری که با وعده‌های بزرگ آمد، اما زمستان‌های سرد، روایت غالب دوران وزارتش شد.